سخن ناشردرآمدمفهوم شناسي منطق تفسيرشيوه نامهبخش اول: مباني تفسيرمقدمهنگارش در مورد مباني تفسير1. تفسيريك) نظام شناسي دانش تفسيردو) مفهوم شناسي تفسيرسه) علل و عوامل نياز به تفسيرچهار) منابع تفسير1. قرآن2. سنت3. عقل4. علوم تجربي5. منابع تاريخي و جغرافيايي6. ادبيات عرب7. علوم قرآن8. شهود و مكاشفه9. اجماع10. اقوال مفسران و اجتهاد شخصي آنان11. اقوال صحابه و تابعينپنج) شرايط مفسر قرآنشش) پيش فرض هاي بنيادين فهم و تفسير قرآن1. قرآن وحي الاهي است2. تحريف ناپذيري قرآن3. حكيمانه بودن قرآن4. هدفمندي و هدايت گري قرآن5. هماهنگي آموزه هاي قرآن با فطرت انسان6. قرآن؛ داراي ساحت هاي فهم و بطون7. حجيت ظواهر قرآن8. امكان و جواز فهم و تفسير قرآن9. انسجام ساختاري قرآن (ترتيب وحياني و منطقي كلمات و آيات)10. تعامل قرآن و فرهنگ زمانه11. انتخاب مبناي علوم قرآني12. انتخاب نظريه در مورد زبان قرآن13. وجود صنايع ادبي (مجاز، كنايه و ... ) در قرآن14. جامعيت قرآن جهاني و جاوداني بودن قرآن15. واقع نمايي و حجيت تفسير16. جدائي ناپذيري قرآن و سنت (پيامبر صلي الله عليه و آله و اهل بيت عليهم السلام)هفت) معيارها و ضوابط تفسير معتبرتأويلدرآمد1. مفهوم شناسي تأويل2. جواز تأويل و ضوابط آن3. رابطه تأويل و تفسير4. علم به تأويل و راسخان در علمبطون قرآندرآمدتاريخچهمفهوم شناسي «بطن»دلايل وجود بطن قرآنديدگاه هاي اساسي درباره بطنالف)‌ اخذ بطون قرآن و نفي ظواهر (بطن گرايي افراطي)ب) اخذ به ظواهر و نفي بطون (ظاهر گرايي افراطي)ج)‌ اخذ ظواهر و بطون قرآن (شيوه اهل بيت عليهم السلام)نظريه پردازي هاي دانشمندان در مورد بطن قرآنيك. نظريه وجود شناختيدو. نظريه هاي معنا شناختيدست يابي به باطن قرآن براي غير معصومينراهكارهاي بطن گيري از آيات قرآنبخش دوم: قواعد تفسيركلياتدرآمدمفهوم شناسيتاريخچهمنابع استخراج قواعد تفسيرتقسيمات قواعد2. قواعد مشترك تفسير و علوم قرآنالف) قواعد مشترك تفسير و اصول الفقه1. قواعد «امر»2. قواعد «نهي»3. قاعده مجمل و مبين4. قاعده تخصيص و تقييد در قرآن5. قاعده استعمال لفظ در بيشتر از يك معنا6. قاعده مفهوم و منطوقب) قواعد مشترك تفسير و منطققاعده: لزوم توجه به دلالت هاي كلامج)‌ قواعد ادبي1. قاعده حصر (= قصر) در قرآن2. قواعد اظهار و اضمار3. زيادي در قرآن نيست4. قواعد حذف و تقدير5. قواعد تقديم و تأخير6. قواعد عطف7. قواعد وصفد) قواعد مشترك تفسير و لغت (واژه شناسي)1. لزوم مراجعه به منابع لغوي و عدم تكيه بر ذهنيات2. حجيت قول لغوي در فهم معاني واژگان قرآن3. در موارد تعارض اقوال لغويين، از قول مشهور استفاده مي شود4. لزوم توجه به معاني واژگان در عصر نزول قرآن5. لزوم جداسازي معناي حقيقي، مجازي، مشترك لفظي و معنوي و كنايه6. لزوم توجه به وجوه و نظائر7. لزوم ريشه يابي واژگان دخيل و توجه به نقش آنها در تفسير8. توجه به وجوه و نظائر در قرآن9. قاعده ترادف10. قاعده اشتراكهـ) قواعد زبان شناختي تفسير قرآن1. واقع نمايي زبان قرآن2. عناصر فني زبان قرآن3. اصطلاحات خاص در زبان قرآن4. توجه به كلمات كليدي، كانوني و محوري5. عناصر عرفي و عقلايي زبان قرآن6. تطور زبان مبدأ (و مقصد)7. چند ساحتي بودن زبان قرآنو) قواعد مشترك تفسير و علم معاني و بيانقاعده تمايز معناي حقيقي لفظ از غير آنز) قواعد مشترك تفسير و علم قرائتقاعده: رعايت فرائت معتبر قرآنح) قواعد مشترك تفسير و علوم قرآن1. قاعده نسخ2. قاعده ارجاع متشابهات به محكمات3. قواعد نزولقاعده اول:‌ لزوم توجه به شأن و سبب نزول در فهم و تفسير آياتقاعده دوم:‌ سبب و شأن نزول، موجب انحصار معناي آيه در يك مورد نمي شودقاعده سوم: عين كلمات قرآن نازل شده است، نه معاني آنقاعده چهارم: شناخت فرهنگ عرب معاصر نزولقاعده پنجم: زمان و مكان نزول در فهم و تفسير قرآن مؤثر است3. قواعد خاص تفسير (غالبا)1. قاعده سياق2. قاعده جري و تطبيق3. قاعده: ممنوعيت كاربرد اسرائيليات در تفسير4. قاعده: پيوستگي و ارتباط بخش هاي مختلف متن قرآن5. قاعده تأثير گذاري اهداف قرآن، سوره ها و آيات در تفسير6. قاعده استفاده از علم در تفسير7. قاعده توجه به ظاهر و باطن آيات و پرهيز از نسبت دادن برداشت هاي ذوقي8. تفسير قرآن براساس منابع، مستندات و قرائن معتبر9. عدم مخالفت تفسير با آيات محكم قرآن10. عدم مخالفت تفسير قرآن با سنت قطعي11. عدم مخالفت تفسير قرآن با مطالب قطعي عقلي12. عدم مخالفت تفسير آيه با علوم تجربي قطعي13. رعايت پيش فرض هاي بنيادين تفسير14. تفسير آيات براساس روش صحيح و لزوم رعايت اصول محاوره عرفي15. تفسير ايات توسط مفسر داراي شرايط و آگاهي هاي لازم16. ممنوعيت تفسير به رأي و پرهيز از پيش داوري و تحميل نظر بر قرآنكتابنامه