» مقدمه
جمهوري دموكراتيك خلق لائوس، كشوري محصور در خشكي واقع در جنوب شرقي آسيا ميباشد. اين كشور از شمال با جمهوري خلق چين، از شرق با كشور ويتنام، از جنوب با كشور كامبوج، از غرب با كشور تايلند و از ناحية شمال غربي با كشور برمه هم مرز است.
كشور لائوس ابتدا بخشي از شبه جزيزه هند و چين (ويتنام ِ كامبوج ِ لائوس) محسوب ميشد. جمعيت اين كشور بنابر آمار رسمي ارائه شده در سال 1987، 8/3 ميليون نفر ميباشد كه در منطقه اي به مساحت 800/236 كيلومتر مربع سكونت دارند.تراكم جمعيت 1/15 نفر به ازاء هر كيلومتر مربع ميباشد كه در واقع پايينترين نسبت تراكم در قاره آسيا محسوب ميگردد.زبان لائوسي كه زبان رسمي كشور نيز ميباشد تقريباً توسط 23 از كل جمعيت كشور تكلم مي شود و اين در حالي است كه زبان فرانسوي به طور گسترده و زبانهاي قومي متعددي همگام با زبان رسمي مورد تكلّم قرار ميگيرند.
مذهب عمده ساكنين كشور، بودايي است كه به شدت بر روي مقولههاي ادبي و هنري كشور تأثير گذاشته است.منابع رسمي كشور برآورد نموده اند كه جمعيت غيرلائوسي اين كشور كه 65% از گروه هاي قومي ساكن در بخشهاي مختلف كشور را شامل مي شود در حدود 40% از كل جمعيت كشور را به خود اختصاص داده است.از جملة برآوردهاي ديگر اين منبع سكونت حدود 85% از جمعيت كشور در مناطق ييلاقي ميباشد. وجود تنوعّات قومي متعدد و تنشهاي ارتباطي موجود در اين كشور مانع از انجام تلاشهايي در جهت توسعه اقتصادي و اجتماعي كشور ميگردد.
اقتصاد اين كشور از روند ضعيفي در جهان برخوردار است. زندگي اجتماعي عموماً در معابد بودايي و معابد مذهبي روحگراها تمركز يافته است.معابد بودايي پاگودا (Pagodas) به عنوان مراكز فرهنگي در نزد مردم از قداست خاصي برخوردار ميباشند.در فرهنگ اين كشور كوچك به ادبيات بيشتر اهميت داده مي شود.
» دستورالعمل هاي كلي سياست فرهنگي
نقطة عطف فعاليتهاي فرهنگي كشور لائوس با آزادي قلمرو كشور در سال 1975 به وقوع پيوست.پس از آزادي كشور، دولت و حزب انقلابي مردمي عمدة توجه خود را به سياستهاي آموزشي و فرهنگي كشور معطوف داشته و براي تحقق آن بر شكل گيري هوّيت فرهنگي و استفاده از يك زبان ملّي واحد تأكيد نمودند. بر طبق چنين نگرشي، سياست فرهنگي كشور با رغبت، تشويق و بسيج مردم به منظور فعاليت هر چه بيشتر در كلية زمينه هاي فرهنگي شكل گرفت.
بدين ترتيب فعاليتهاي هنري و فرهنگي كشور لائوس درست نظير ساير فعاليتهاي اقتصادي و اجتماعي تحت تأثير روحيه توده مردم واقع گرديد. گسترش و رونق فرهنگي كشور همواره به عنوان يكي از مهمترين شاخصهاي توسعه مدنظر بوده است.در همين راستا و جهت نيل به چنين اهدافي، دولت جمهوري خلق لائوس به اجراي فعاليتهاي گستردهاي به شرح ذيل اقدام نموده است:
1 ِ حراست و احياء ميراث فرهنگي از طريق يكپارچهسازي فرهنگهاي بومي و برقراري همبستگي ميان آنها، پرداختن به داستانهاي فولكلور و آوازهاي محلي، غنا بخشيدن به صنايع دستي، موزه ها و اماكن تاريخي و باستاني و گنجاندن تمامي موارد فوق در بخشي از زندگي روزمره مردم.
2 ِ تلاش جهت خلق ابداعات و نوآوريهاي هر چه بيشتر در زمينه هاي فرهنگي و هنري و ريشهكن كردن آداب و سنن ناشايست.
3 ِ آموزش و تربيت كادر لايق در رشته هاي مختلف هنري و پرداختن به آموزش در اينرشته ها.
4 ِ تشويق مردم جهت ارائه خدمات فرهنگي و شركت جستن در برنامه هاي هنري گوناگون
5 ِ برانگيختن خلاقيتهاي هنري و فرهنگي افراد با استعداد
» ساختارهاي سازماني و اداري
[ ارگانهاي دولتي و نيمه دولتي ]
وزارت فرهنگ و اطلاع رساني كشور لائوس مسؤول اجراي سياستهاي فرهنگي كشور ميباشد. در اين راستا ارتباط جزئي ميان وزارت خانه مذكور و سازمانها و مؤسساتي كه به نحوي در امور فرهنگي كشور نقش دارند وجود دارد.
سياستهاي ناحيه اي
ميراث فرهنگي مادّي
موزه ها در كشور لائوس بخشي از ميراث فرهنگي مادي كشور محسوب شده و از اهميت نسبي برخوردار ميباشند.از جمله مهمترين موزه هاي باستاني كشور لائوس مي توان به موزه هاي (wat prakeo) ، luang) (That ، موزه كاخ سلطنتي در (luang prabang) و موزة حفاظت از محيط زيست تحت عنوان (watphu) اشاره نمود. از جملة ديگر فعاليتهاي فرهنگي انجام گرفته در باب ميراث فرهنگي مادّي كشور لائوس مي توان به موارد ذيل اشاره نمود:
1 ِ ابداع ميراث فرهنگي مادي منقول و غيرمنقول
2 ِ انعقاد قراردادهاي بين المللي در زمينه هاي مختلف فرهنگي، كنترل رشد جمعيت و ارتقاء ميراث فرهنگي كشور
3 ِ گردآوري و تنظيم دست نوشتهها و كتيبههاي تاريخي موجود در كشور
4 ِ بازسازي و مرمت موزه حفاظت از محيط زيست (wat phu) و معابد بودايي پاگودا با همياري و همكاري تشكلّهاي بودايي
5 ِ انجام حفاريهاي باستانشناسي، كشف آثار و اشياء تاريخي و باستاني (نظير كشف ظروف سفالي واقع در شهر قديمي vientian در سال 1989)
» ميراث فرهنگي غيرمادّي
از جمله فعاليتهاي فرهنگي انجام گرفته در حوزة ميراث فرهنگي غيرمادي كشور لائوس مي توان به موارد ذيل اشاره نمود:
1 ِ گردآوري داستانهاي فولكلور و گفتار محلّي از طريق برگزاري مسابقات داستاننويسي (در سال 1987، از اين طريق تعداد 250 داستان فولكلور گردآوري شد)
2 ِ گسترش دامنة مطالعات بر روي بهترين آثار ادبي كشور نظير: (sangsinsay) و (thao cehuang)
3 ِ تهيه اسناد ويدئويي از رقصها و موسيقيهاي فولكلور منسوخ شده
4 ِ انجام مطالعات بر روي تاريخچة هنر بودا
5 ِ گردآوري و انتشار ضربالمثلها و داستانهاي فولكلور قديمي
6 ِ تشويق مترجمين جهت ترجمه و برگردان آثار ادبي باستاني به زبان ساده براي كودكان و افراد كمسواد
7 ِ گردآوري نسخه هاي خطي باستاني تحت عنوان (Mulatayana) كه معرّف آيين و مسلكهاي باستاني ميباشند.
» آموزش هنري
علاوه بر مدرسه ملّي رقص و موسيقي لائوس، مؤسسه يا آموزش عالي ديگري به ويژه در زمينة هنرهاي زيبا در اين كشور وجود ندارد، امّا مدارسي حرفه اي با دوره هاي آموزشي 3 ساله در زمينه هنر، موسيقي و رقص فعاليت دارند.
» هنرهاي نمايشي
تأسيس و راه اندازي چندين تئاتر مدرن در سال 1985 در واقع از جملة اولين اقدامات جدي و اساسي دولت در جهت فعاليت در حوزه هنرهاي نمايشي خلاق محسوب ميگردد.
از سال 1982 نمايشي مدرن از عروسك گرداني و خيمه شببازي آغاز به فعاليت نموده كه اغلب براي كودكان كودكستاني؛ برنامه تدارك ميبيند.برگزاري تئاترهاي موزيكال يا به عبارتي (lam luean) از جمله رايجترين هنرهاي نمايشي كشور لائوس ميباشد.در اين رابطه صدها گروه آماتور (غيرحرفه اي) در سراسر كشور مبادرت به اجراي داستانهايي به خصوص از ادبيات باستان به صورت نمايشي همراه با آواز مي نمايند.
دستهجات متعددي از بازيگران هنرهاي نمايشي در سطح ملّي تشكيل يافته است. اين دستهجات عمدتاً تركيبي از نمايندگان اقليتهاي قومي ميباشند كه در نواحي عمومي و به طور حرفه اي مبادرت به اجراي نمايش براي طبقه كارگر مي نمايند.علاوه بر اين از سال 1986 جشنوارهاي تحت عنوان جشنواره ملّي رقصهاي فولكلور و محّلي توسط وزارت فرهنگ و اطلاع رساني كشور لائوس آغاز به فعاليت نموده است.
» نگارش و ادبيات
با انتشار مجله ادبي (vannasin) در سال 1979 در واقع گام اصلي جهت ارتقاء و گسترش نگارشهاي خلاق در زمينة ادبيات معاصر و تمايل به مطالعه بر روي ادبيات باستان برداشته شد.
از آن پس تمايل جهت گسترش روابط ادبي با نويسندگان خارجي و عطف توجه زياد به ادبيات و كتابهاي ادبي كودكان نيز در ميان اشخاص فرهنگي و كساني كه به گونه اي درگير كارهاي فرهنگي ميباشند به چشم مي خورد.
همچنين پروژه گسترده و ويژه اي تحت نظارت كتابخانة ملي و دايرة ادبيات كشور لائوس، مبني بر گردآوري دست نوشته هاي باستاني كشف شده در 3 ايالت اين كشور، شكل گرفته است كه طي اين پروژه تا سال 1990 تعداد 18000 فقره از دست نوشتهها و كتيبههاي باستاني گردآوري و مورد بررسي و مطالعه قرار گرفتهاند.مركز ارتقاء فرهنگ و هنر لائوس و دايرة مطالعات اجتماعي دانشگاه (chiengmay) با همكاري يكديگر به ترجمه و برگردان اسناد باستاني تحت عنوان (mulatayan) مبادرت نموده اند.
علاوه بر اين، كتابخانة ملّي لائوس در جهت افزايش سطح مطالعه و رواج فرهنگ مطالعه و كتابخواني در ميان دانش آموزان دوره هاي ابتدايي و دبيرستان اقدام به احياء بخش منابع انگليسي، بخش مطالعه كودكان و اختصاص فضاي خاص جهت مطالعه بر روي دست نوشته هاي باستاني نموده است.
[ توسعه فرهنگي ]
در رابطه با رشد و گسترش صنعت كتاب در كشور لائوس توجه ويژه به تهيه و تدارك كتابهايي با ماهيت علمي براي افراد نوآموز، كم سواد، و به طور كلي افرادي كه تحت سيستم آموزشي مدوّن قرار نگرفتهاند معطوف گرديده اختصاص يافته است. علاوه بر در نظر گرفتن فاكتورهاي اصلي جهاني در جهت ارتقاء و رشد فرهنگي مي بايستي براي بسيج عمومي مردم لائوس در جهت حضور و مشاركت در رشد و توسعه فرهنگي فاكتورهاي ملّي ذيل نيز فراهم گردد:
1 ِ فراهم آوردن و گسترش امكانات و زير ساختهاي فرهنگي
2 ِ ايجاد موقعيت جهت آموزش و تحصيل در علوم زيباشناسي
3 ِ پرورش و ارتقاء خلاقيتهاي هنري هنرمندان
4 ِ احياء و تقويت صنايع فرهنگي
انتظار ميرود كه با سازماندهي و ارتقاء صنعت توريسم به ويژه در حوزه فرهنگ شاهد فعاليتهاي هر چه بيشتر هنرمندان لائوسي در زمينة خلق توليدات هنري و صنايع دستي و در نتيجه كسب درآمد مازاد براي كشور باشيم.
[ روابط بين المللي فرهنگي ]
كشور لائوس در برنامه هاي سازمان علمي، فرهنگي و تربيتي ملل متحّد و همچنين مراكز فرهنگي ِ آسيايي متعلق به (UNESCO) شركت كرده و در سالهاي اخير به ويژه در زمينة رشد و توسعه صنعت كتاب با كشورهاي ديگر جهان روابط فرهنگي و ديپلماتيك برقرار نموده است.