» مقدمه
كشور بلغارستان در بالكان شرقي در جنوب شرقي اروپا واقع گرديده است. جمعيت اين كشور در اواسط سال 1996، بر 61/8 ميليون نفر بالغ گرديد. جمعيت مذكور در مساحتي حدود 993/110 كيلومتر مربع ساكن ميباشند. تراكم جمعيت در هر كيلومتر مربع 201 نفر ميباشد. زبان و خط رسمي كشور بلغاري ميباشد امّا با اين وجود گروهي از اسلوانياييهاي مقيم كشور به خط سيريل (cyrillic) تحرير مي نمايند. از جملة زبانهاي اقليت كشور مي توان به زبانهاي تركي و ماسدونيا (مقدوني) اشاره نمود. غالب جمعيت كشور را مسيحيان ارتودكس تشكيل ميدهند امّا مسلمانان نيز از شمار قابل توجهي در كشور برخوردار ميباشند. علاوه بر گروه هاي فوق 25 گروه مذهبي ديگر در كشور به رسميت شناخته شده است كه در كمال آرامش در كنار يكديگر به فعاليت و حيات خود ادامه ميدهند.
» دستورالعمل هاي كلي سياست فرهنگي
كشور بلغارستان با تحّمل تغييرات و دگرگونيهاي عظيمي در ساختار خود در سال 1989 از كشورهاي بلوك شرق تفكيك گرديد. اعمال تغييرات سياسي و گذار از رژيم سابق كمونيستي در سال 1989 آغاز گرديد. برگزاري انتخابات پارلماني در كشور موجب گرديد تا اين دگرگوني به دموكراسي كشور منجر گردد. كشور بلغارستان بخش اعظم مشكلات گذار به سمت جامعة بعد از حكومت ديكتاتوري را پشت سر نهاده است. فرهنگ بلغارستان، مطابق و در راستاي سيستم اقتصادي و سياسي آزاد، در مرحلة گذار به دموكراسي قرار دارد. اعمال قوانين راديكال (افراطي) در بخش فرهنگ جاي خود را به برطرف نمودن مشكلات فرهنگي داده است.
مشكل اصلي فرهنگ و سياست فرهنگي كشور، حفاظت از فرهنگ اصيل بلغاري در شرايط بحراني ميباشد. از جملة مهمترين اهداف سياست فرهنگي اخير كشور، الحاق فرهنگ بلغاري به فرايندهاي فرهنگي اروپا و حفظ هويت ملي ميباشد. اگرچه مديريت فرهنگي، در بيشتر حوزهها، از عقايد ديكتاتوري و ايدولوژيكي دورة گذشته رهايي يافته امّا تاكنون فضاي كاملاً آزاد در اين خصوص فراهم نگرديده و ضعف مديريتي در كشور به چشم مي خورد.
» دستورالعمل هاي كلي سياست فرهنگي
[تأمين بودجه فعاليتهاي فرهنگي]
هزينه هاي دولتي، منبع عمده و اصلي بودجة فرهنگي كشور محسوب ميگردند. به عنوان مثال در سال 1995، 37/1 درصد از كل بودجه كشور به بخش فرهنگ اختصاص يافت. سياست تمركززدايي در بودجة فرهنگ پس از سال 1989 اعمال گرديد.
بودجة شهرداريهاي كشور از محل بودجة دولتي تأمين ميگردد. اما با اين وجود، شهرداريها از منابع مالي خاص خود نيز برخوردار ميباشند. از ميان جوايز متعدد دولتي كه از سوي وزارت فرهنگ بلغارستان به شخصيتهاي برجستة هنري و فرهنگي كشور تعلق گرفته، مي توان به 2 جايزة st.kirll و st.methodins اشاره نمود.
[قوانين فرهنگي]
اولين تغيير اعمال شده در قانون اساسي بلغارستان - نسخ قدرت انحصاري و مطلقة حزب كمونيست در سال 1990 بود. طبق قوانين جديد، فروش يا اجارة كاستهاي تصويري و صوتي بدون اجازة كتبي مؤلف و صاحب اثر، غيرقانوني ميباشد. قانون مذكور، با هدف منع بهره برداري و تكثير غيرمجاز از آثار فرهنگي هنرمندان كشور به تصويب رسيد. تصويب قانون مذكور به انعقاد اساسنامه هاي حقوقي ويژه صنعت چاپ و نشر براي 300 توليد كنندة خصوصي ضبط صدا و 50 عامل فروش ويدئويي كشور منجر گرديد. دپارتمان حمايت از حقوق مؤلفين كشور در سال 1994 به عنوان بخشي از وزارت فرهنگ كشور تأسيس گرديد. مؤسسات فرهنگي دولتي بلغارستان طي 5 سال گذشته متحمل فشارهاي قانوني قابل توجهي گرديده اند. مؤسسات مذكور به انعقاد توافقات بين المللي فرهنگي و اجراي معاهدات (باتوجه به قوانين جديد مصوب) متعهد گرديده اند. لايحة شماره 19 مصوب سال 1991 ويژة شوراي وزارت فرهنگ، اين امتياز به مؤلفان ميدهد كه حقوق خود را بدون توسل به نمايندة قضايي دولتي و به طور مستقيم دريافت دارند. قانون جديدي ويژة موزه ها و ميراث فرهنگي كشور در سال 1995 مورد پذيرش و تصويب قرار گرفت. قوانين جديد كشور به تدريج با قوانين و مقررات اروپاي غربي مطابقت و هم خواني پيدا كرده و در واقع بخشي از فرآيند اصلاح اقتصادي و فرهنگي دوره گذار به اصول دموكراسي محسوب ميگردد.
[توسعه فرهنگي]
فعاليتهاي فرهنگي در كلية زمينه هاي فرهنگي به علت وضعيت نابسامان اقتصادي كشور و كاهش منابع مالي (بودجه دولتي) كاهش چشمگيري يافته است. از جملة چنين كاهش فعاليتهايي مي توان به افت 20 درصدي موسيقي اپرا و فيلارمونيك و افت 40 درصدي ساير اجراهاي موسيقي اشاره نمود. لازم به ذكر است كه با كاهش چشمگير فعاليتهاي فرهنگي تعداد بينندگان محصولات صنايع فرهنگي و خوانندگان كتاب نيز كاهش يافته است. لازم به ذكر است كه زير ساختهاي فرهنگي كشور نظير تجهيزات فني فرهنگي و مديريت امور فرهنگي نيز از وضعيت نابساماني برخوردار ميباشد. موزه ها، گالريها و كتابخانه هاي كشور از فضاي مناسب جهت ارائه توليدات فرهنگي خود برخوردار نميباشند. كمبود متوالي بودجه فرهنگي كشور به كاهش قابليتهاي مؤسسات فرهنگي و زيرساختهاي فرهنگي موجود منجر گرديده است. عدم وجود فرصتهاي شغلي در بخش فرهنگي كشور نيز به نوبة خود فرار مغزها از كشور را به دنبال داشته است.
[روابط بين المللي فرهنگي]
مسؤوليت برقراري روابط بين المللي فرهنگي در كشور بلغارستان برعهده وزارت فرهنگ و وزارت امور خارجه ميباشد. لازم به ذكر است كه وزارت فرهنگ به عنوان ناظر در انعقاد چنين قراردادها و اجراي برنامه هاي فرهنگي با سازمانها و مؤسسات بين المللي فرهنگي عمل مي نمايد. مراكز رايزني فرهنگي (سفارتخانه هاي) كشور بلغارستان تحت اختيار و نظارت وزارت امور خارجه و مراكز اطلاع رساني و فرهنگي تحت نظارت وزارت فرهنگ به فعاليت ميپردازند. كشور بلغارستان عضوي از سازمان علمي، تربيتي و فرهنگي سازمان ملل و شوراي اروپا ميباشد. اين كشور همچنين به انعقاد قراردادهاي دوگانه فرهنگي و انعقاد كنوانسيون اروپايي در جهت حمايت از ميراث فرهنگي كشور مبادرت مي نمايد.