مدیر مسئول
عبدالله خاني علي
آدرس
خ. شهيد مطهري، خ. سرافراز، ك. يكم، پ. 21
خلاصه کتاب
شناخت دقيق اهداف، نيازها و نقاط قوت و ضعف كشور و دولت عربستان در عرصه‌هاي مختلف به‌عنوان جدي‌ترين رقيب جمهوري اسلامي در اين منطقه به‌ويژه در حوزه خليج فارس، براي هر محقق و كارشناس سياست خارجي ضروري است. مؤسسه فرهنگي مطالعات و تحقيقات بين‌المللي ابرار معاصر تهران با كمك محققين و كارشناسان مختلف سعي نموده است از طريق ارائه اين مجموعه مقالات، ضمن رعايت اصول علمي پژوهش، با مرور آخرين اخبار و اطلاعات، زواياي پنهان سياست و حكومت همچنين جامعه و اقتصاد در عربستان را مورد تحليل و بازبيني قرار دهد و تصوير روشن‌تري از فضاي داخلي اين كشور ارائه كند. نخستين مقاله اين كتاب با عنوان: «پايه‌هاي مشروعيت سياسي در عربستان و نقاط قوت و ضعف آن» درپي پاسخ به اين سؤال است كه آيا چند دهه ثبات نسبي سياسي در عربستان، صرفاً به‌دليل ‌توان كنترل امنيتي دولت رياض و برخورداري اين رژيم از حمايت خارجي است؟ يا نوع نگاه مردم به مشروعيت نيز نقشي اساسي در آن داشته است؟ پرسش مهم‌تر اين است كه اين وضعيت تا چه زماني تداوم خواهد داشت؟ در نوشتار دوم كه با عنوان «فرايند دولت ـ ملت‌سازي در عربستان ...» ارائه گرديد، نگارنده ذكر اهميت فرايند دولت ـ ملت‌سازي به‌عنوان شاخصي در تقسيم‌بندي دولت‌ها و شرط حفظ نظم و امنيت در دو حوزه داخلي و خارجي، متغيرهاي عمده اين فرايند را برشمرده تا بتواند فرايند دولت ـ ملت‌سازي در عربستان را در چهارچوب يكپارچگي و همبستگي ملي تحليل كند. سپس به‌عنوان مصاديق عملي، اِعمال تبعيض عليه دو بخش از جامعه عربستان يعني اقليت شيعه و زنان را از حيث تأثير آن بر تعميق بحران همبستگي ملي درنتيجه تضعيف روند ملت‌سازي مورد بررسي قرار داده است هدف مقاله سوم ، بررسي رابطه رژيم سياسي و نهاد مذهبي در اين كشور است. اين مقاله تأكيد دارد كه دولت آل سعود از وهابيت استفاده ابزاري (مشروعيت‌بخش) مي‌كند؛ به‌نحوي‌كه نهاد ديني به تابعي از نهاد سياسي تبديل شده است. در مقابل، وهابيون دولتي را از مواهب مادي و معنوي بهره‌مند مي‌سازد چهارمين مقاله كه با عنوان: «پديدارشناسي گرايش‌هاي كنوني وهابيت» از يك سو بر نقش و خطرات بين‌المللي وهابيت و از سوي ديگر بر تنوع قرائت‌ها و گرايش‌ها در اين فرقه، درنتيجه ضرورت تنوع‌بخشي به راه‌هاي مقابله با آنها تأكيد دارد. مقاله پنجم كه «تبارشناسي شخصيت‌هاي وهابي» نام گرفته است. براي شناخت شخصيت‌ها و نخبگان وهابي حاضر در ساخت قدرت عربستان مي باشد، اين نوشتار ضمن نگرش اجمالي به پيشينه تاريخي تكوين طيف‌هاي سلفي، به تبار‌شناسي پيشتازان اين جريان‌ها مي‌پردازد و برخي انديشه‌هاي محوري آنها را درخلال بحث معرفي مي‌كند. ششمين مقاله در موضوع: «چشم‌انداز جانشيني قدرت در عربستان» ارائه كرده‌اند. روند جانشيني قدرت سياسي در عربستان معاصر به‌دليل فقدان مكانيسمي شفاف و ضابطه‌مند، رقابت‌هاي درون خانداني و كهولت سن فرزندان ذكور ملك عبدالعزيز، همواره نظام سياسي را در معرض تهديد و چالشي دروني قرار داده است. عنوان هفتمين مقاله است اين مقاله بر اين واقعيت حكايت دارد كه با توجه به فقدان محرك‌هاي قوي داخلي و خارجي براي انجام اصلاحات و رويكرد محافظه‌كارانه دولت سعودي به اين مسئله، اصلاحات عمدتاً مسئله‌اي معطوف به بازسازي چهره بيروني قدرت ا ست به همين خاطر اقدامات اصلاحي تاكنون به هيچ دگرگوني مهم و ملموسي در نظام سياسي و اجتماعي اين كشور منجر نشده و قواعد و روابط سياسي و اجتماعي سنتي، كماكان عنصري تعيين‌كننده است. « در هشتمين مقاله تلاش مي‌شود با تبيين محرك‌ها و موانع اصلي اصلاحات و تأثيرات آن بر قدرت سياسي به اين نتيجه برسد كه در بلندمدت تغيير شرايط اجتماعي و تقويت نيروهاي اصلاح‌طلب، رهبران سعودي را به تغييراتي اساسي در عرصه قدرت و نظام سياسي وادار خواهد كرد. «عربستان؛ محيط امنيتي و هزينه‌هاي نظامي...» عنوان نهمين مقاله مي باشد. در اين تحقيق كميت و كيفيت هزينه‌هاي نظامي عربستان طي چهار دهه اخير مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته و نتايج و تأثيرات آن در رشد فزاينده تخصيص هزينه‌هاي نظامي در منطقه و استمرار روند مسابقه تسليحاتي ارزيابي شده است نهمين مقاله اين كتاب ويژگي‌هايي چون دولت اقتدارگرا، اقتصاد رانتي، تنوع نيروها و طبقات اجتماعي، نظام سياسي بسته، اقتصاد وابسته، نظام اداري فاسد و تضاد طبقاتي در عربستان مورد توجه قرار گرفته و نتيجه گرفته شده كه برايند تعامل اين عناصر، نوعي نظام اقتصادي ـ سياسي بي‌ثبات را به نمايش مي‌گذارد. مقاله دهم اين مجموعه با عنوان: «مروري بر وضعيت رسانه‌ها در عربستان...» مي باشد، اين مقاله با نگاهي به فعاليت‌هاي رسانه‌اي عربستان در دو سطح ملي و فراملي، سياست‌هاي دوگانه اين رژيم را مورد بررسي قرار داده است. «رويكرد آل سعود به دگرانديشان به‌ويژه اقليت شيعه» عنوان يازدهمين مقاله ضمن برشمردن چهار نحله اصلي نوانديشي ديني در عربستان يعني علماي سلفي، گروه‌هاي جهادي، گروه‌هاي ليبرال سكولار و درنهايت شيعيان، به تحليل فعاليت‌هاي سياسي اين گروه‌ها و رويكردهاي دولت آل سعود درقبال آنها و تشريح افق آينده هريك از اين مواجهات پرداخته است. دوازدهمين مقاله در اين مجموعه با عنوان: «جايگاه شيعيان عربستان و آينده پيشِ رو» است كه در آن با بررسي راهبردهاي عمدتاً بي‌حاصل شيعيان در چند دهه گذشته، وضعيت، چالش‌ها و سناريوهاي پيشِ روي آنان را با نظرداشت شرايط جديد مورد بررسي قرار مي‌دهد. عنوان سيزدهمين «القاعده در عربستان ...» نام دارد. پرسش اصلي مقاله آن است كه با توجه به تجربۀ گذشته و پيامدهاي آن، اين سازمان تا چه حد توانايي احياي شبكه‌ها و بازسازي توان عملياتي خود را در داخل عربستان دارد؟ در پاسخگويي به اين پرسش نويسنده به بررسي جايگاه كنوني القاعده در عربستان مي‌پردازد و به اين نتيجه مي‌رسد كه فقدان مقبوليت گفتمان ستيزه‌جويانۀ القاعده در جامعۀ عربستان در كنار تضعيف مشروعيت ايدئولوژيك اين گفتمان و نيز افزايش توان نيروهاي بازدارنده، امكان احياي مجدد القاعده در عربستان را به حداقل رسانده است.

كتاب خاورميانه (9) ويژه مسائل داخلي عربستان

  • محقق (تدوینگر - به همت) كمالي حميدرضا
  • فصل چاپ : زمستان
  • سال چاپ : 1391
  • قطع کتاب : رقعی
  • چاپخانه باقري
  • تیراژ 1200 نسخه
  • تعداد صفحه : 448صفحه
  • شابک 978-964-526-193-9
  • زبان کتاب : فارسی
کتاب برای فروش فعلا موجود نیست